بهتر زیستن را بیاموزیم

www.rezanoorizadeh.com

نوشته شده در تاریخ شنبه 14 آبان 1390 | توسط: بابک نیری | | نظرات()

غلبه سریع و آسان بر وسوسه های فکری

نگاهی اجمالی برگرفته از "غلبه بر عادات وسواسی"

مقدمه

بسیار ساده اما در عین حال عمیق و متفکرانه. برای سالیان دراز همه فیلسوفان به ویژه شرق شناسان این نظریه را به صورت یک تئوری مدون تصدیق کرده و اساتید برجسته علم و فلسفه در تمام زمانها و تا کنون آن را پایه اولیه مطالعات خود قرار داده اند.

طی تحقیقات اخیر دیدگاه فوق الذکر به شکل ظاهری ذیل تغییر شکل داده است:

هر حس، خواسته، میل، آرزو، هوس، و احساس – و بهتر است بگوییم هر حالتی که در وجود فرد ایجاد می شود- فوراً در ذهن به صورت یک "فکر" ثبت می گردد.

وقایع مختلف زمانی رنگ حقیقت به خود می گیرند و برای ما به عینیت می رسند که در مورد آنها فکر کنیم. تا زمانیکه به چیزی فکر نکرده ایم آن مطلب برایمان ملموس نیست، اما به محض اندیشیدن برایمان مظهر خارجی پیدا می کند.

کاهش توجه – کاهش احتمال به حقیقت پیوستن

" من می اندیشم، پس هستم"؛ و این عبارتی بود که دکارت پس از سال ها تعمق در حوزه این مبحث به عنوان نتیجه تفکرات چندین و چند ساله خود مطرح نمود. اهمیت موضوع تفکر آنقدر بالاست که یکی از فیلسوفان شرقی اظهار می دارد که "جهان تنها زاییده تفکر افراد است. هیچ چیز وجود ندارد مگر اینکه ابتدا فکر آن در ذهن بشر ایجاد گردد". در مبحثی که می خواهیم مورد تحلیل و بررسی قرار دهیم نظریه بالا را می توان به زبان ساده تر چنین بازنویسی کرد: "هیچ چیز شما را آزار نمی دهد مگر اینکه خودتان اجازه دهید".

هر تفکر و ایده ای که به حقیقت می پیوندد بر اساس میزان توجهی است که ما به آن می دهیم. هر چقدر بیشتر ذهن خود را بر روی فکر خاصی منعطف کنیم، احتمال موجودیت و به حقیقت پیوستن آن مسئله قوی تر، واقعی تر، و نزدیک تر به نظر می رسد. تمرکز و توجه عمیق بر روی یک مقوله ذهنی آنرا حتی از نقطه نظر خارجی نیز ملموس تر می سازد. در این حالت توهم و خیال پردازی راجع به آن موضوع هم قوی تر می شود. این یک پدیده کاملاً طبیعی و اثبات شده است که به خوبی در هیپنوتیزم و مدیتیشن عمیق قابل مشاهده می باشد.

هر چقدر توجه کمتری به فکری داشته باشیم، می بینیم که کمتر به واقعیت نزدیک می شود. آیا تاکنون به این موضوع توجه کرده اید که احساسات منفی، درد، رنج، و مشکلات زندگی برای کسی که بیهوش است، در کما به سر می برد، و یا در خواب عمیق بدون رویاست، از بین رفته و معنایی ندارد؟

از افکار مضر و آزار دهنده پرهیز کنید

هر چقدر که ذهن خود را بر روی افکار آزار دهنده متمرکز کنید، به همان میزبان خودتان را اذیت کرده اید. این قبیل فکرها در وهله اول نوعی حس ناخوشایند را برای ما بوجود می آورند و به دنبال آن ناخوشایندی و عدم رضایت در تمام مظاهر زندگی فرد نمود پیدا می کند.

یک چنین الحاق و پیوندی تحت عنوان "همزاد پنداری" یا "همانند سازی" شناخته می شود. در این شرایط شخص خودش را با بدی ها و سختی ها همزاد تصور می کند و ریشه تمام دردها و رنج های موجود در زندگی اش را با همین همزاد پنداری با افکار منفی رقم می زند.

ما باید یاد بگیریم که چه چیز برای بدنمان مفید است حال چه از نظر احساسی و چه از نظر ذهنی؛ پس از آن نیکوست که افکاری در آن خصوص را در ذهن خود پرورش دهیم. پس بیایید با افکاری که برایمان هیچ سودی ندارند خداحافظی کرده و غیر همزادشان بپنداریم.

کلید شادکامی

کلید رسیدن به شادی و خوشحالی درک عمیق قاعده ی فوق و استفاده از تکنیک لغزش ناپذیر و مصون از خطا و اشتباهی است که به آن اشاره داشتیم.

اگر توانایی انتخاب افکارتان را داشته باشید می تواند سرنوشتتان را با دستهای خودتان رقم بزنید. کسی که تنها پذیرای افکار صحیح باشد و از روی عقل و با خواست و اراده فردی افکارش را انتخاب کند، از بالاترین میزان صحت و سلامت فیزیکی، احساسی، و ذهنی برخوردار خواهد بود و همه کارهای درست را در زمان درست انجام خواهد داد.

ماهیت تفکر

هر کس هر کاری را که انجام می دهد قبلاً به آن فکر کرده است و پس از انجام دادن آن نیز به آن فکر می کند؛ "فکر" دارای ماهیت منحصر بفردی است که اغلب افراد از آن بی اطلاع هستند. این امکان وجود دارد که در یک ثانیه حدود 50 فکر و یا بیشتر به ذهن تک تک افراد خطور کند. افکار با یک چنان سرعتی در ذهن ما تحلیل و بررسی می شوند که خودمان هم متوجه نمی شویم و اصلاً اطلاع نداریم که یک چنین اتفاقی در حال روی دادن است. فردی که با فرآیندهای مدیتیشن آشناست، زمانیکه در مرحله ریلکس بودن قرار می گیرد، وارد مرحله ابتدایی درک "فکر" می شود و تازه در این حالت است که متوجه می شود تا کنون به چه چیزهایی فکر می کرده و از آن پس می تواند اصل "تفکر" را دریابد.

کنترل کردن افکار، آرام کردن ذهن آشفته و پریشان، و جلب توجه و تمرکز بر روی مطلبی خاص همه و همه جزء امور دشواری محسوب می شوند که مهارت پیدا کردن در آن مستلزم تلاش فراوان است. اینجاست که افراد پی به این موضوع می برند که در حقیقت برده و زندانی افکاری هستند که به ذهنشان در تمام زمان ها خطور می کرده حتی بدون اینکه خودشان هم متوجه باشند.

کاربرد عملی

حال ممکن است از خودمان بپرسیم که: دانستن این مطلب چه کمکی به ما می کند؟ چگونه متوانیم از این دانش کمک گرفته آنرا در زندگی روزمره خود بکار بندیم و زندگیمان را بهبود بخشیم و خوب زندگی کنیم؟" برای درک این مطلب به خواندن ادامه دهید.

زمانیکه بر روی تفکرات خود ریز بین می شوید و به این نتیجه می رسید که یک فکر بخصوص برای شما خوب نیست و با اراده فردی تصمیم می گیرید که از فکر کردن به آن دست بکشید، دفعه آینده که یک چنین فکر مخربی به ذهنتان خطور کرد از اندیشیدن به آن پرهیز می کنید و دقیقاً از همان لحظه به بعد این کار را انجام نمی دهید.

به محض اینکه تشخیص می دهید:

- از چه چیزی باید پرهیز کنید و

- و باید چه کاری برای ارتقای وضعیت زندگی خود انجام دهید

ناخودآگاه دقت و توجه تان به افکار مثبت افزایش پیدا کرده و اجازه نمی دهید هر فکری بدون جواز عبور از مغزتان بگذرد.

مثلاً به محض آنکه حس خواستن غذایی به ذهنتان می رسد که نباید آنرا بخورید

در همان لحظه – و حتی بدون یک ثانیه تاخیر – از فکر کردن به آن جلوگیری بعمل آورید.

در این جا باید بسیار هشیارانه عمل کنید، تنها چند ثانیه درگیری برای تشخیص خواست و میل باطنی کافی است که شما را از نظر احساسی برانگیخته نماید و اگر فرد ضعیفی باشید (بی مسئولیت و بی ارادگی که تنها ضعف های انسانها هستند) آنوقت کنترل امور را از دست می دهید و افکار وسواسی ذهنتان را فرا می گیرند و توانایی انجام دادن و یا انجام ندادن کارها را پیدا نخواهید کرد. اگر تمام کارهایتان را تنها به واسطه هوس انجام دهید، دیری نخواهد گذشت که در زندگی راه خود را گم می کنید، احساسات کنترل زندگی شما را به عهده می گیرند، و شما عنان زندگی خود را از دست خواهید داد.

منازعه نکنید

زمانیکه احساسات به داخل می خزند، کشمکش برای به دست گرفتن دوباره کنترل امور شروع می شود، و همین درگیری و منازعه با احساسات است که سبب ایجاد رنج و عذاب و بدبختی می شود. هنگامیکه متوجه شدید که این هوس ناخواسته و نامطبوع مجدداً وارد ذهن ناخودآگاه شما شده است، دندانهایتان را از شدت عصبانیت روی هم فشار ندهید و با استفاده از خواست و اراده فردی در صدد آن نباشید که به زور آنرا از ذهنتان بیرون کنید. تا جایی که می توانید با آن درگیر نشوید. هر درگیری فکری صرفاً سبب بارز تر شدن و برجسته تر شدن آن فکر بخصوص شده، اندیشه را قدرتمند تر می سازد و در آخر چیزی جز بدبختی و بطلان و آشفتگی نصیبتان نخواهد شد. این ریسک را نکنید که با تفکرات منفی وارد جنگ شده و ببازید. تا جایی که می توانید آنها را رها کرده و از مرکز توجه خود دور کنید. اصلاً سعی کنید وجود یک چنین تفکری را نادیده بگیرید.

به این منظور در زمان بروز یک چنین مسئله ای ذهن خودتان را به موضوع دیگری منحرف کنید، بهتر است موضوع جدیدی که می خواهید به آن فکر کنید تا اندازه ممکن با موضع قبلی فرق داشته باشد، و مطلبی باشد که به آن علاقه دارید تا این توانایی را پیدا کنید که توجه خود را به صورت تمام و کمال به آن معطوف نمایید. انگیزه و تمام فکر و ذهن خود را بر روی موضوع جدید منعطف سازید تا کاملاً آرام شوید، بعد هم طبق روال عادی به سایر کارهایتان بپردازید.

در بیشتر افراد "احساسات" خیلی قوی تر از "قوه تعقل" عمل می کنند و این احساسات هستند که همه چیز را به عقل و منطق دیکته می کنند. همانطور که قبلاً هم گفتیم به خاطر داشته باشید که افکارتان با سرعت نور حرکت می کنند، اما خوشبختانه همیشه با اندکی موشکافی و ریز بینی قابل تشخیص خواهند بود.

تله اعتماد بنفس کاذب

در این قسمت میزان زیادی دقت و احتیاط لازم است و افراد در این مرحله باید اسلوب رفتاری محتاطانه را مانند آمپول ویتامین به خودشان تزریق کنند. وقتی فردی چند مرتبه توانست جلوی افکار منفی خود را بگیرد ممکن است تصور کند که به خوبی از عهده این کار بر می آید و هر زمان که اراده کند می تواند ذهن خود را از فکر کردن به موضوع خاصی منحرف کرده و به موضوع دیگری منعکس کند. به همین دلیل چون فکر می کند که می تواند از ریشه دواندن افکار مسموم در ذهنش جلوگیری بعمل آورد به خودش اجازه می دهد که حس چشیدن طعم یک وعده غذای دلچسبی که باید از آن پرهیز کند را برای خود به تصویر بکشد. او تنها برای چند دقیقه به این رفتار خود ادامه می دهد و خیلی قبل از آنکه خودش هم متوجه شود، به دام تله می افتد.

مطلب دیگری که در این لحظه برای توجیه اشتباهش با خود تکرار می کند این است که "می دانم هر زمان که بخواهم می توانم از این فکر دست بکشم، اما امروز می خواهم به آن فکر کنم، من الان کمی عصبی هستم، و فردا فکر کردن به آن را بدون هیچ گونه شکستی ترک خواهم کرد". او همین الان هم بازنده میدان شده است و کنترل امور را از دست داده.

اگر او اراده داشت همین حالا این کار را انجام داده بود و اصلاً اجازه نمی داد یک چنین تصوراتی در ذهنش به تصویر کشیده شوند. و توانایی آن را داشت که خودش را به سمت چیزهای بهتر هل دهد.

احساسات قوی تر از منطق هستند

اینجا چه اتفاقی می افتد؟ توضیح آنکه: هنگامیکه احساسات قوی و عواطف سرکش بیدار می شوند، قوه تعقل تحت الشعاع قرار گرفته و به حاشیه رانده می شود. احساسات به مراتب قوی تر از عقل هستند و زورشان بیشتر است و حرف نهایی را آنها می زنند.

قوه تعقل برده می شود و شروع می کند به تحلیل و بررسی احساسات و توجیه نمودن آنها با استدلال ها و برهان های نادرست، ساختگی، و غیر واقعی. هر انطباق و توجیه عقلانی که لازم باشد را به کار می گیرد و دلیل تراشی می کند تا در آن لحظه بخصوص احساسات را تکمیل نموده و مهر تاییدی به آنها بزند. فرد در این زمان با کمک نیروی عقلایی دلیل کافی برای طفره رفتن و یا به تعویق انداختن کارها را برای خود می آورد. ( به عنوان مثال کنترل فردی را بعداً و یا از فردا شروع می کنم).

احساسات پیروز می شوند! چند ساعت بعد زمانیکه میل باطنی و هوستان را برآورده ساختید، تازه می نشینید و به کاری که انجام داده اید با دید منطقی فکر می کنید. زمانیکه احساسات فروکش کردند، به روشنی درک می کنید که به دام افتاده بودید و فریب خورده اید. این مسئله می تواند بارها و بارها به صورت روزانه برای سالیان دراز برای شما اتفاق بیفتد.

من شخصی را می شناسم که برای مدت زمانی در حدود 10 سال به توجیه عقلانی و منطقی جلوه دادن کارهایش می پرداخت و فرد دیگری را می شناسم که به مدت 15 سال در یک چنین تله ای به دام افتاده بود – همیشه فردا شروع می کنم-

هر کاری که انجام می دهید سعی کنید وارد این بازی نشوید. در تمام زمانها مراقب تفکرات خود باشید، اگر هوس و شهوت ذهنی گرداگرد شما را احاطه کند مطمئن باشید که احساسات کنترل زندگی شما را بدست خواهند گرفت.

اگر بتوانید مدت زمانی را به کنترل و مهار احساسات و افکار خود بپردازید، پس از سپری شدن چند هفته و یا کمتر این احساسات به مرور زمان فروکش می کنند و شما هم می توانید دیگر این همه به حس هشیاری خود فشار نیاورید. اگر این اتفاق بیفتد امنیت و مصونیت بالایی پیدا خواهید کرد. به هر حال کاملاً عاقلانه است که برای یک مدت نسبت به این حقه های ذهنی گوش به زنگ بوده و هشیاری خودتان را همچنان حفظ کنید تا عادت جدید به صورت الگوی روزمره ذهنی تان در آید.

مراقب افکار منفی باشید

تنها با قدری تمرین شما می توانید این استعداد را پیدا کنید تا فوراً افکار نامساعد را با همان سرعتی که در ذهنتان رشد می کنند، از بین ببرید. این امر فقط در گرو یاد گرفتن "چگونه" و "کجا" است. به این معنا که چگونه و کجا باید تمرکز و توجهتان را مصرف کنید.

با تمرین های مستمر میزان هشیاری شما تا چندین برابر افزایش پیدا می کند و به راحتی توانایی تشخیص کلیه افکار منفی تان را پیدا خواهید کرد. به مرور زمین در این زمینه ماهر شده و می توانید از آن در تمام جنبه های زندگی به نفع خود بهره بگیرید. سادگی این تکنیک واقعاً انسان را شگفت زده می کند. به راحتی می توانید بر تمام احساساتی که برای سالیان دراز شما را قربانی خود کرده بودند احاطه پیدا کنید و آنها را تحت سلطه خود درآورید.

تکنیک هایی برای پرورش و شکوفایی عادت صحیح فکری

من از طریق مراوده با افرادی که برای سال ها با احساسات و افکار خود در کشمکش بودند تا بتوانند آنرا مطابق خواست و اراده شخصی خود تغیر دهند چیزهای زیادی یاد گرفتم. برخی از افراد اهدافی داشتند که برای رسیدن به آنها بسیار مشتاق بودند، بنابراین همین انگیزه باعث می شد تا با سرعت بیشتری به سوی اهدافشان حرکت کنند، باعث می شد که راحت تر و در زمان کوتاهتری بتوانند بر افکار منفی خود غلبه کنند؛ اما همین افراد هم زمانیکه بی توجه می شدند و بر اساس عادات قبلی خود زندگی می کردند، تفکرات مسموم دوباره به سراغشان می آمدند و مجدداً آنها را به همان شیوه زندگی قبلی سوق می دادند.

با افکار ناخوشایند بازی نکنید ... مثل طاعون از آنها دروی کنید. تنها زمانیکه به خوبی یک رفتار را ملکه ذهن خود می کنید، می توانید جلوی کارهای ناخواسته تان را بگیرید.

برای رسیدن به یک شرایط پایا نیازمند زمان هستید که برای برخی هفته ها و برای برخی دیگر ماهها به طول می انجامد. حتی آن زمان باز هم نباید به خودتان اجازه دهید که هر احساسی آزادانه پا به عرصه فکری شما بگذارد. حواس خود را همواره به اهدافتان متمرکز کنید، در غیر اینصورت به هیچ نتیجه ای نمی رسید.

فقط کار درست را انجام دهید تا تبدیل به یک عادت معهود ذهنی شود. در این شرایط شما به عادت جدید معتاد می شوید و از مزایا و ثمرات بی نظیر آن بهرمند خواهید شد: سلامتی، خوشحالی، شادی و شادکامی، و آرامش ذهنی در تمام مراحل زندگی

به راحتی بر شهوات ذهنی غلبه کنید

اگر از این تکنیک به صورت عملی در زندگی خود بهره بگیرید، می توانید بر وسوسه آمیز ترین تفکرات نیز چیره شوید.

برای ادامه دادن به تنها چیزی که نیاز دارید آگاهی و هشیاری است. اگر اندیشه ها را به محض اینکه افکار منفی به سویتان حمله ور می شوند شناسایی کنید همیشه بدون تجربه شکست به موفقیت خواهید رسید.

هیچ وقت روزی را که با کتاب فلسفی "پل برتون" آشنا شدم را از یاد نمی برم. همان موقع بود که به کنه تئوری حقیقت ماهیت ذهن پی بردم و زندگی ام را دگرگون ساختم.

افکار غنی فیلسوفان متعدد ظرف سالیان دراز در این کتاب جمع آوری گردیده. مطالعه این متون به ذهن و قلب ما اجازه می دهد تا از توصیه های هوشمندانه اش بهرمند گردیده و به سوی شادی و خوشحالی گام برداریم.

در برخورد با دیگران

در این قسمت سخنی کوتاه در مورد وسوسه های برخوردی با دوستان و یا آشنایان داریم. به عنوان مثال زمانیکه با دوستانتان بیرون می روید و آنها پیشنهاد می کنند که چیزی بخورید که جزء مواد غذایی است که شما باید از آنها پرهیز کنید، معقولانه ترین حرکت این است که خودتان را درگیر بحث نکنید و ذهن خود را بر روی چیز دیگری منحرف کنید تا هوس خوردن آن غذا از سرتان بیرون رود.

اما اگر مستقیماً شما را محور صحبت هایشان قرار دادند، سعی کنید موضوع دیگری را عنوان کرده، به بحث بگذارید و کل جمع را از موضوع محوری بحث دور کنید. نمی دانید که به چه نتیجه می رسید. می توانید از چیزی شبیه به این استفاده کنید: "این رو از کجا خریدی؟" به هر حال به هر نحوی که تشخیص می دهید به صحبت های خود ادامه دهید.

اگر مستقیماً از شما سوال کردند که چرا برای صرف غذا به آنها نمی پیوندید به راحتی به آنها بگویید که در حال حاضر گرسنه نیستید و سعی کنید زیاد بحث نکرده و موضوع را تغییر دهید. اگر در این کار مهارت پیدا کنید انجام آن برایتان بسیار ساده می شود.

هدف اصلی شما در اینجا این است که حتی الامکان خودتان را از موضوعات ناخوشایند دور نگه دارید و از نظر احساسی تا جایی که می توانید خودتان را درگیر نکنید. اگر در ابتدای راه قرار دارید به شما پیشنهاد می شود که برای یک هفته از قرار گرفتن در جمع هایی که ممکن است به هر نحوی باعث راندن شما به سمت افکار ناخواسته شوند پرهیز کنید تا به اندازه کافی روی کنترل افکار و کنترل موقعیت اجحاف پیدا کنید با این تمرین زمانی که در جمع قرار گرفتید به راحتی وسوسه نمی شود و با استفاده از تکنیک های آموزش داده شده خودتان را از فشار دیگران رها می سازید و دیگر مجبور نیستید که مطابق خواسته آنها عمل کرده و خودتان را با آنها همسو و یکرنگ سازید.

فراموشی ذهنی

یک متد دیگر نیز وجود دارد که به طور کامل با تکنیکی که در این مقاله به شما آموزش دادیم مطابقت دارد و ما بیراه ندیدیم که درد مورد آن هم توضیح مختصری بدهیم. این تکنیک برگرفته از به "فراموشی زمانی" است و بسیاری از فیلسوفان قدر جزء پیروان آن هستند. سیستم فکری اولیه این تکنیک توسط "گاردجیف" و "اسپنسکی" پایه ریزی شد و در دوره های بعدی توسط دانش آموختگانشان تکمیل شد و تا کنون مریدان بیشماری را به خود اختصاص داده است. این تکنیک نیازمند پافشاری زیاد در تمرین است و فوراً منجر به انقلاب عظیم و عمیق فردی در درون انسانها می شود و واکنش های و عملکرد های ذهنی را دگرگون می سازد.

این تکنیک همچنین به منظور از میان برداشتن هر گونه واکنش، عادت، احساس، و فکر بد نیز مفید است. با به کارگیری این فن این عادت را در خودتان پرورش دهید که احساسات، افکار خود را اصطلاحاً بپایید و ببینید که چه تغییرات رفتاری در شما ایجاد می کنند. این امر کلیه حالات ذهنی را عینی و ملموس می کند و اتصالات غلط ذهنی و عاطفی را از میان بر می دارد.

وقتی در بکارگیری این تکنیک تبحر پیدا کردید، تعجب خواهید کرد که چه مواردی را در مورد خودتان و الگوهای رفتاری و واکنش های نسنجیده بدست می آورید. ظرف مدت یک ساعت به شما آموزش داده می شود که نگاهی دقیق به رفتارهای ذهنی خود داشته باشید و مراقبت هشیارانه ای را از آن بعمل آورید، سپس 10 کتاب روانشناسی وجود دارد که برای مطالعه بیشتر در اختیارتان قرار خواهد گرفت. با گذراندن این دوره شما دلیل هر عمل و عکس العملی را در می یابید و به رفتار و به مثابه آن علت وقوع پی می برید و رویهم رفته به نتایجی دست پیدا می کنید که روزی خودتان هم از وجودشان بی اطلاع بودید. n با توجه به "ایدئولوژی ذهن گرایانه" می توان اظهار داشت که تجربه ما از کل عالم هستی هیچ چیز نیست مگر تفکر ما از آن. n وقایع زمانی تبدیل به تجربه می شوند که فرد قبلاً به آنها فکر کرده باشد.

برچسب ها: غلبه سریع و آسان بر وسوسه های فکری،

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 7 مهر 1390 | توسط: بابک نیری | طبقه بندی: روانشناسی کاربردی، | نظرات()

ارسال به

کلیه، کارخانه تصفیه بدن است. هر میلی*متر از خون در روز چند بار از این کارخانه عبور می*کند و *****های تصفیه کننده یا همان گلومرول*های کلیوی سموم، ذرات و املاح اضافه و مواد زاید حاصل از سوخت و ساز سلول*ها را از خون جمع*آوری می*کنند و خون تازه و تمیز دوباره وارد چرخه گردش خون می*شود اما این سموم چه می*شوند؟ قسمت اعظم این مواد تصفیه شده مواد حاوی نیتروژنی هستند که از متابولیسم مواد غذایی به وجود آمده*اند. آب یا مایع اضافی خون، سدیم و پتاسیم و مواد حاصل از تخریب اسیدهای آمینه بعد از جمع*آوری به داخل حالب ترشح می*شوند و حالب، مثل یک ناودان این مایع را به منبعی منتقل می*کند تا بعد از رسیدن به مقدار مناسب تخلیه شوند. این منبع همان مثانه و مایع داخل آن هم همان ادرار است.
ستجو و تحقیق کارآگاهان و بازرسان را دیده*اید؟ وقتی بخواهند در مورد اتفاقاتی که داخل یک کارخانه و یا حتی یک خانه رخ می*دهد بررسی کنند، یکی از کارهای آنها تحقیق و بررسی فضولات کارخانه و یا سطل آشغال خانه*هاست. مواد دور ریختنی، باقی*مانده مواد غذایی، ضایعات تولید و چیزهایی مثل اینها می*تواند تا حدودی به کارشناسان بگوید که داخل کارخانه چه خبر است. آنالیز ادرار در واقع مشابه همین کار است. تحلیل و بررسی محتویات ادرار برای تعیین وضعیت بدن و علی*الخصوص کلیه*ها و مجاری ادرار، از راه تفسیر این آزمایش انجام می*شود. هر کدام از شما ممکن است در طول زندگی*تان مجبور شوید چند بار آزمایش ادرار بدهید. خواندن مطلب زیر به شما کمک می*کند تا حدودی از چگونگی تفسیر این آزمایش به ظاهر ساده سر در بیاورید.
شرح آزمایش

به طور کلی بیش از 100 تست آزمایشگاهی مختلف می*توان روی ادرار انجام داد که هر کدام از آنها به منظور خاص و برای تعیین علت*های مختلف بیماری*های گوناگون انجام می*شوند. بین این تست*ها می*توان آزمایش*های بسیار اختصاصی را هم پیدا کرد که نیازمند دستگاه*های پیشرفته و برای تعیین حالات بسیار خاصی از بعضی بیماری*ها هستند اما آنالیز ادرار یا آزمایش ادرار که ساده*ترین نوع آزمایش است معمولا برای عفونت*های دستگاه ادرار (کلیه*ها، حالب و مثانه)، تعیین وجود قند و ادرار در بیماران دیابتی، وجود سنگ کلیه، فشار خون بالا و بعضی بیماری*های کلیوی و کبدی خاص انجام می*شود. در بسیاری از بررسی*های روتین هم آنالیز ادرار برای تعیین سلامت عمومی بدن درخواست می*شود.
اجزای مختلف تست ادرار

رنگ (color): رنگ ادرار یکی از اجزای اصلی آنالیز ادرار است و بسته به شرایط مختلف بدن تغییر می*کند. غلظت ادرار، میزان مایع بدن، رنگدانه*های موجود در ادرار که از تخریب گلبول*های قرمز و رنگدانه*ای به نام اوروکروم به وجود می*آیند و همچنین رژیم غذایی روی رنگ ادرار تاثیر دارند. بعضی بیماری*ها هم رنگ ادرار را تغییر می*دهند.
حالت طبیعی: طیف رنگ زرد کمرنگ تا پررنگ
حالت غیرطبیعی: ادرار قرمز رنگ می*تواند به خاطر وجود خون در آن باشد. رنگ نارنجی می*تواند به خاطر وجود ویتامین B اضافه در ادرار باشد. بعضی داروهای خاص مثل ریفامپین هم می*توانند ادرار را نارنجی می*کنند. رنگ نارنجی تیره تا قهوه*ای ممکن است علامت بیماری*های کبدی مثل زردی و یا رابدومیولیز (تخریب سلول*های عضلانی) باشد. مصرف لبو و چغندر به ادرار رنگ صورتی ملایم می*دهند. گاهی اوقات مصرف بعضی مواد خوراکی* حاوی رنگ*های مصنوعی هم باعث تغییر رنگ ادرار می*شوند. دیابت هم می*تواند موجب تغییر رنگ ادرار شود. تعریق زیاد و از دست دادن مایع هم باعث می*شود رنگ ادرار زرد تیره شود.
شفافیت (Clarity)

ادرار به طور طبیعی شفاف است و باید بتوان از پشت شیشه* حاوی آن نوشته*های یک متن را خواند اما مسایل مختلف باعث تغییر این حالت می*شوند.
حالت طبیعی: شفاف
حالت غیرطبیعی: غیرشفاف
عفونت، چرک، باکتری*های موجود در ادرار به خاطر عفونت* ادراری، کریستال*ها، گلبول*های قرمز خون، گلبول*های سفید، اسپرم، قارچ، موکوس و یا حتی عفونت*های انگلی می*توانند باعث غیرشفاف شدن ادرار شوند البته بعضی مواقع در حالت*های طبیعی و بدون بیماری* هم ممکن است ادرار غیرشفاف باشد. مصرف بعضی غذاهای حاوی چربی زیاد، فسفات یا اورات این حالت را ایجاد می*کنند.
بو (odor)

تعیین بوی ادرار هم یکی از اجزای تفسیر این آزمایش است. بوی طبیعی و معمول ادرار به خاطر وجود اسید وولاتایل است و بوی شبیه به فندق دارد اما مواد غذایی مختلف و بعضی بیماری*ها این بو را تغییر می*دهند.
حالت غیرطبیعی: ادرار بیماران دیابتی معمولا بویی قوی و شیرین شبیه به بوی استن دارد. بوی شیرین و میوه*ای هم گاهی از ادرار این بیماران به مشام می*رسد. بوی بسیار بد ادرار نشان*دهنده عفونت مجاری ادراری و وجود چرک در ادرار است. افرادی که ادرارشان بوی مدفوع می*دهد ممکن است دچار فیستول روده به مثانه شده باشند. ادرار دارای بوی شربت افرا (بوی شبیه به چای شیرین) در بیماران فنیل کتون اوری دیده می*شود. نارسایی کبدی هم باعث تغییر بوی ادرار می*شود.
وزن مخصوص ادرار (Specific Gravity)

وزن مخصوص ادرار که به شکل عدد بیان می*شود معمولا حاصل اندازه*گیری اجزای مختلف ادرار شامل مواد دفعی و املاح است. وزن مخصوص بالا نشان*دهنده ادرار غلیظی شده است. از این عدد برای تعیین قدرت تغلیظ و ترشح کلیه*ها استفاده می*شود.
حالت طبیعی: اعداد بین 005/1 و 03/1
حالت غیرطبیعی: بیماری*های کلیوی باعث کاهش وزن مخصوص ادرار می*شوند. همچنین مصرف بیش از اندازه مایع هم باعث کاهش این عدد می*شود. غلیظ شدن ادرار و کمبود مایع در بدن (هنگام روزه*داری یا تعریق زیاد) وزن مخصوص را افزایش می*دهد. عدد وزن مخصوص به تنهایی شاخص خوبی برای تعیین سلامت نیست و باید حتما در کنار دیگر اجزای آزمایش تفسیر شود. تب، استفراغ و اسهال باعث بالا رفتن و کاهش دمای بدن، ادرار زیاد و دیابت بی*مزه باعث کاهش آن می*شود.
PH

مثل همه آزمایش*های شیمیایی، PH نشان*دهنده اسیدی یا باز بودن ادرار است. بعضی اوقات میزان اسیدی یا بازی بودن ادرار در روند درمان یک بیماری موثر است و پزشک ممکن است به شما آموزش دهد که میزان PH ادرارتان را تغییر دهید. میزان دفع املاح در ادرار و وجود یون هیدروژن PH ادرار را تعیین می*کند. اسیدی یا باز بودن ادرار در شکل*گیری بعضی سنگ های کلیه هم موثر است.

حالت طبیعی: 6/4 تا 8
حالت غیرطبیعی: بعضی غذاها مثل مرکبات و یا لبنیات و همچنین بعضی داروها مثل آنتی*اسیدهای معده روی PH تاثیر دارند. استفراغ، آلکالوز تنفسی، عفونت مجاری ادراری PH ادرار را بالا می*برد و در دیابت، اسهال، گرسنگی طولانی*مدت و هنگام خواب PH پایین می*آید و ادرار اسیدی می*شود.
پروتئین

(Prt یا Protein) پروتئین از آن چیزهایی است که به طور طبیعی نباید در ادرار وجود داشته باشد و حضور آن در ادرار نشان*دهنده یک حالت خاص و یا یک بیماری است.
حالت طبیعی: منفی یا Negative یا میلی*گرم80-50 در طول 24 ساعت یا کمتر از 250 میلی*گرم در 24 ساعت بعد از ورزش شدید
حالت غیرطبیعی: آسیب*های کلیوی، عفونت ادراری، فشارخون بالا، دیابت، بیماری لوپوس گلومر ولونفریت (یک بیماری کلیوی) و سرطان باعث ورود پروتئین به ادرار می*شوند.
اگر چه باید توجه داشت تب، ورزش شدید و بارداری هم در حالت*های طبیعی حضور پروتئین در ادرار یا پروتئینوری را به دنبال دارند. به طور کلی وجود پروتئین در ادرار جزو آن مواردی است که نیازمند توجه ویژه پزشک است چون ممکن است مشکلات جدی*تری را به دنبال داشته باشد. پروتئینوری اصلی*ترین علامت بیماری کلیوی است.
گلوکز (Glucose)

گلوکز، قندی است که در خون وجود دارد و غذای اصلی سلول*ها محسوب می*شود. به طور طبیعی مقادیر بسیار اندکی از گلوکز در ادرار وجود دارد اما در شرایط عادی ادرار را عاری از گلوکز در نظر می*گیرند. در صورت جمع*آوری 24 ساعته ادرار طبیعی ممکن است مقدار این ماده کمتر از 5/0 گرم باشد.
حالت طبیعی: وجود ندارد
حالت غیرطبیعی: تغذیه وریدی (مثلا در مورد بیماران بستری در ICU) می*تواند باعث وجود گلوکز در ادرار شود. دیابت کنترل نشده هم باعث می*شود مقدار زیادی گلوکز در ادرار وارد شود. آسیب غدد فوق کلیوی، آسیب کبدی، آسیب*های مغزی، بعضی از مسمومیت*ها و بعضی از انواع مشکلات کلیوی هم باعث گلوکزوری یا حضور گلوکز در ادرار می*شوند. اگر چه مثل پروتئینوری، این حالت در زمان بارداری هم می*تواند به وجود بیاید که طبیعی محسوب می*شود.
کتون (Ketone)

وقتی چربی*ها در بدن شکسته می*شوند و در جریان سوخت و ساز مصرف می*شوند کتون*ها به وجود می*آیند. این کتون*ها در ادرار ترشح می*شوند. اما به طور طبیعی هیچ کتونی نباید در ادرار دیده شود و حضور آنها نشان*دهنده این است که بدن به جای مصرف گلوکز از چربی*ها استفاده می*کند.
حالت طبیعی: وجود ندارد
حالت غیرطبیعی: دیابت کنترل نشده، رژیم بدون کربوهیدرات، گرسنگی شدید یا بیماری*هایی مثل آنورکسیا و مصرف الکل باعث حضور کتون در ادرار می*شوند. مصرف بیش از حد آسپیرین، استفراغ طولانی*مدت و بیماری*های تب*دار در کودکان هم حضور کتون در ادرار را به دنبال دارند.
کریستال (Crystals)

افراد سالم فقط مقدار بسیار کمی کریستال در ادرارشان وجود دارد. کریستال*ها در واقع مقدمه تشکیل سنگ کلیه*اند و از روی هم قرار گرفتن آنها سنگ*های کلیوی تشکیل می*شوند. نوع کریستال*های ادرار با توجه به بیماری و PH ادرار فرق می*کند.
حالت طبیعی: کم یا وجود ندارد
حالت غیرطبیعی: سنگ کلیه، عفونت*های ادراری و بعضی داروها باعث رسوب املاح و تشکیل کریستال*ها می*شود.
گلبول* سفید و قرمز(WBC, RBC)
گلبول*های خونی به طور طبیعی در ادرار وجود ندارند. حضور آنها نشان*دهنده هماچوری یا خون در ادرار است که به خاطر بیماری*های مختلف به وجود می*آید. وجود گلبول* سفید هم نشان*دهنده عفونت ادراری است.
حالت طبیعی: وجود ندارد یا حداکثرش بین 0 تا 4 گلبو*ل*سفید و کمتر از دو عدد گلبول قرمز
حالت*های غیرطبیعی: التهاب، عفونت، سنگ کلیه، تومور کلیوی و مثانه، ضربه به کلیه یا آسیب مجاری ادراری باعث وجود RBC در ادرار می*شوند. WBCها یا گلبو*های سفید هم موقع عفونت، بیماری لوپوس، عفونت ادراری و تومور مثانه در ادرار افزایش می*یابند.
به غیر از موارد فوق، اجزای دیگری هم در آزمایش ادرار بررسی می*شوند Castها که انواع مختلف دارند و در بیماری*های مختلف به وجود می*آیند. باکتری*ها که حضور آنها هم با منفی، کم یا زیاد مشخص می*شود و نشان*دهنده عفونت ادرار است و در صورت لزوم برای تشخیص* نوع این باکتری*ها باید آزمایش دیگری انجام داد که کشت ادرار می*باشد.
به چه کسانی می*خورد؟

توضیحات فوق تا حدودی معنی* کلمات موجود در جواب برگه آزمایش ادرار را مشخص می*کند اما فراموش نکنید تفسیر این آزمایش فقط با دانستن جواب این اجزا و معنی انگلیسی آنها کافی نیست. تفسیر این** آزمایش و تعیین علت بیماری*های احتمالی حتما باید با آزمایشات و معاینات مختلف دیگر توسط پزشک همراه باشد و آنالیز ادرار فقط مقدمه*ای برای تعیین بیماری*ها است.
آزمایش*های خانگی ادرار

بعضی از آزمایش*های ادرار را می*توان در خانه انجام داد. اساس اکثر این آزمایشات براساس خاصیت کروماتوگرافی یا صعود و تغییر رنگ مواد خاص موجود در یک مایع روی نوار آزمایش است. به همین دلیل رقیق بودن ادرار ممکن است باعث نتایج منفی کاذب شود. برای دیابتی*ها هم نوارهای آزمایشی برای تعیین وجود گلوکز یا کتون در ادرار وجود دارد.
با توجه به پیشرفت این کیت*ها و افزایش دقت آنها می*توان تا حدود زیادی به خصوص در موارد مثبت به این آزمایش*ها اعتماد کرد اما به هر حال آزمایش آنالیز ادرار برای تعیین پاسخ دقیق از همه این کیت*ها دقیق*تر است.
چه نکاتی را باید قبل از آزمایش ادرار در نظر بگیریم؟

آزمایش ادرار بهتراست صبح*ها انجام شود. از مصرف بعضی غذاهای خاص مثل لبو و چغندر، آسپارتات و هویج و شاه*توت خودداری کنید. ایستادن زیاد قبل از انجام آزمایش و یا فعالیت شدید می*تواند نتایج آزمایش را تغییر دهد. خانم*ها اگر در زمان قاعدگی قرار دارند، بهتر است آزمایش انجام ندهند یا به پزشک اطلاع دهند. نیم تا یک ساعت قبل از انجام آزمایش مقداری آب بنوشید. مصرف بعضی داروهای خاص مثل اریترومایسین و کوتریموکسازول یا ویتامین C هم رنگ ادرار را تغییر می*دهد. داروهای مصرفی خود را در صورت امکان و با مشورت پزشک قطع کنید یا به پزشک معالج اطلاع دهید. نمونه ادرار باید از وسط جریان ادرار تهیه شود. قبل از مصرف دستان خود را بشویید تا نمونه*گیری تمیز انجام شود. به هیچ وجه داخل ظرف نمونه*گیری را لمس نکنید. آلت تناسلی را تمیز کنید (خانم*ها باید این کار را از جلو به عقب انجام دهند تا باکتری*های مدفوع محل دفع ادرار را آلوده نکند) شروع به ادرار کردن کنید و بعد از چند لحظه نمونه را از وسط جریان جمع کنید. بعد از جمع*آوری لبه ظرف را لمس نکنید و در آن را بگذارید و به مسوول آزمایشگاه بدهید. توجه داشته باشید که نمونه*گیری باید بدون قطع شدن جریان ادرار انجام شود.

برچسب ها: آزمایش ادرار،

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 6 مهر 1390 | توسط: بابک نیری | طبقه بندی: اصطلاحات و اطلاعات پزشکی و غذایی، | نظرات()

ارسال به

آزمایش خونتان را تفسیر کنیداگر چه امروزه آزمایش‌های بسیار دقیقی وجود دارند که می‌توانند مقدار میکروسکوپی جزیی‌ترین اجزای روی سلول‌های سرطانی را هم در بدن

اندازه بگیرند و یا هر لحظه عناصر پروتئینی یا شیمیایی جدیدی معرفی می‌شوند که اندازه‌گیری آنها در خون یا دیگر مایعات بدن می‌تواند به پزشکان در تشخیص بیماری‌ها کمک کند اما برای اغلب مردم و همچنین بسیاری از پزشکان، کلمه «آزمایش‌» یادآور آزمایش کامل خون، یعنی همان آزمایش معروفی است که تعداد سلول‌های اصلی خون طی آن اندازه‌گیری می‌شود. آزمایش خون یا CBC که مخفف جمله انگلیسی «شمارش کامل خون» است، یکی از ابتدایی‌ترین و در عین حال اصلی‌ترین آزمایشاتی است که می‌تواند زمینه تشخیص بسیاری از بیماری‌ها و از آن مهم‌تر، بیانگر شرایط کلی و حیاتی بدن باشد. برای آشنایی بیشتر با اجزای این آزمایش و فهمیدن اینکه معنی آن چند حرف انگلیسی با اعدادی که روبه‌رویشان نوشته می‌شود چیست، می‌توانید مطالب زیر را بخوانید...RBC
RBC مخفف کلمه سلول‌ قرمز خون است. این سلول‌های قرمز یا همان گلبول‌های قرمز، در واقع اصلی‌ترین قسمت خون و عامل رنگ قرمز آن هستند. خود این رنگ قرمز به دلیل وجود ماده‌ای به نام هموگلوبین است که کمک می‌کند گلبول‌ قرمز، اصلی‌ترین وظیفه خود یعنی حمل و نقل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن را انجام دهد. به طور خلاصه می‌شود گفت گلبول‌های قرمز وسیله حمل و نقل اکسیژن از ریه به بقیه سلول‌های بدن هستند.مقادیر طبیعی: بین 7/4 تا 1/6 میلیون در هر میکرولیتر خون. این عدد برای خانم‌ها مقداری کمتر و در کودکان مقداری بیشتر است.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می‌شوند؟

خون‌ریزی‌های گوارشی یا خون‌ریزی‌‌های واضح از محل زخم، سوءتغذیه و فقر آهن یا کمبود ویتامین B12 ، شکستن سلول‌های خونی یا همولیز در اثر بعضی بیماری‌های خاص مثل فاوسیم، بعضی مشکلات ژنتیکی مثل گلبول‌های قرمز سلول داسی‌شکل و مشکلات مغز استخوان باعث پایین آمدن مقدار گلبول‌های قرمز می‌شوند. نارسایی و بعضی مشکلات کلیوی، بیماری‌های مزمن و تومورهای سرطانی و همچنین بیماری‌های روماتویید هم باعث از بین رفتن RBCهای خون و کاهش این عدد در برگه آزمایش می‌شوند.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می‌شود؟

مقدار بالای گلبول قرمز می‌تواند نشان‌دهنده ظرفیت‌ بالای حمل اکسیژن باشد. در بعضی ورزشکاران و همچنین زندگی در ارتفاع به خاطر کمبود اکسیژن در هوا باعث افزایش RBC خون می‌شود. بیماری‌های ریوی یا کلا هر نوع بیماری‌ای که هیپوکسی مزمن (کمبود اکسیژن طولانی مدت در بدن) ایجاد می‌کند، مثلا بیماری‌ مادرزادی قلبی، هم باعث تولید بیشتر RBC می‌شوند.

نکته:

گلبول قرمز به طور طبیعی بعد از تولید در مغز استخوان 120 روز در خون زندگی می‌کند و در آخر عمر خود خرد می‌شود و به عناصر سازنده‌اش تبدیل می‌شود.

مقدار RBC‌ها در طی بارداری به طور طبیعی کمی کمتر نشان داده می‌شود چون حجم مایع خون افزایش پیدا کرده است.

عدد RBC در واقع مقدار دقیق گلبول‌های قرمز در 1میلی‌لیتر خون محیطی است.

بسته به آزمایشگاه و نوع کیت مورد استفاده، ممکن است مقیاس شمارش این سلول فرق کند.

خوردن داروهایی مثل کلرامفنیکل هم باعث کاهش RBC می‌شود.HCT
هموتوکریت یا HCT هم یکی از مقادیر اندازه‌گیری گلبول قرمز است. به طور کلی «هم» به معنی آهن است و هر جا در هر کلمه‌ای آمد حتما آن کلمه ارتباطی با گلبول قرمز دارد. هماتوکریت درصدی از حجم کلی خون است که از گلبول قرمز ساخته شده و با اندازه‌گیری قسمت قرمز رسوب خون در لوله آزمایش نسبت به کل ارتفاع خون اندازه‌گیری می‌شود. به خاطر بیماری‌ها و شرایط مختلفی که می‌توانند اندازه‌گیری RBC و Hgb را با اشکال مواجه کنند، HCT هم اندازه‌گیری می‌شود تا به طور مستقیم نشان‌دهنده اندازه هموگلوبین و گلبول قرمز در خون باشد. این عدد معمولا با درصد نشان داده می‌شود. مقادیر طبیعی: اعداد بین 42 تا 52 درصد برای آقایان و 37 تا 47 درصد برای خانم‌ها نرمال به حساب می‌آید. در خانم‌های باردار درصد بالاتر از 33 طبیعی است.

محدوده خطر: HCT بالاتر از 60 درصد و پایین‌تر از 15 درصد باید باعث نگرانی پزشک شود.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می‌شود؟

تقریبا همان دلایل RBC،Hgb به علاوه شرایطی مثل پرکاری تیرویید، سیروزکبدی، نارسایی مغز استخوان و میلوم مولتیپل باعث کاهش هماتوریت می‌شوند.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می‌شود؟

سوختگی، اسهال شدید، بیماری‌های انسدادی ریوی، از دست دادن زیاد آب، تولید بیش از حد گلبول قرمز عوامل افزایش HCT هستند.

نکته:

بیماری‌هایی که باعث به وجود آمدن شکل‌های غیرطبیعی گلبول قرمز می‌شوند (مثل بیماری گلبول قرمز داسی‌‌شکل) مقدار HCT را تغییر می‌دهند.

وقتی مقدار گلبول سفید به شدت بالا باشد بر مقدار HCT موثر است.

در صورت طبیعی بودن اندازه‌های گلبول قرمز، مقدار هماتوکریت 3 برابر هموگلوبین است.

هماتوکریت را نباید بلافاصله بعد از خون‌ریزی شدید اندازه‌گیری کرد.WBC
این سه حرف مخفف «سلول‌های سفیدخون» و نشان‌دهنده گلبول‌های سفید است. اندازه‌گیری مقدار گلبول‌های سفید خون یکی از روش‌های اصلی تعیین وجود عفونت در بدن است چون این سلول‌ها که جزو سیستم دفاعی بدن هستند در شرایط بیماری‌های عفونی و غیرعفونی واکنش‌های مختلفی از خود نشان می‌دهند.

شمارش WBCها دو جزء دارد. یکی مقدار کلی گلبول‌های سفید در یک میلی‌لیتر خون و جزء دیگر شمارش جزء به جزء این سلول‌ها چون گلبول‌ سفید خود متشکل از پنج نوع مختلف است که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع معنی خاص خود را دارد. کلمه «diff» که در جلوی CBC به معنی آزمایش خون نوشته می‌شود درخواست برای شمارش همین انواع مختلف گلبول‌سفید است.مقادیر طبیعی: در بزرگسالان و بچه‌های بالاتر از 2 سال مقدار گلبول‌سفید بین 5 تا 10 هزار در هر میلی‌لیتر خون طبیعی است.

محدوده خطر: WBC کمتر از 2500 و بیشتر از 30000 هر کدام نشان‌دهنده بیماری‌هایی هستند که می‌توانند گاهی خطرناک باشند.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می‌شود؟

لکوپنی یا کاهش گلبول‌سفید به مقادیر زیر 4هزار گفته می‌شود که معمولا در نتیجه نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی عفونت بسیار زیاد، سوءتغذیه، بیماری‌های خودایمنی، ایدز، به وجود می‌آید. در بسیاری از انواع نارسایی‌های مغز استخوان (مثلا بعد از شیمی‌درمانی،‌ رادیوتراپی و...) هم این مقدار کاهش می‌‌یابد.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می‌شود؟

افزایش گلبول‌سفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از 10هزار گفته می‌شود. که به طور معمول نشان‌دهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن و یا لوسمی یا سرطان خون است. ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC را افزایش می‌دهند.

نکته:

عمل اصلی گلبو‌ل‌سفید مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجی و مزاحم است و در مواقع آلرژ‌ی‌ها هم این سلول‌ها مسوول بروز واکنش هستند.

تغییر هر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشان‌دهنده عفونت با میکروب، ویروس و یا حتی استرس باشد.

فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین هم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون می‌شود. بارداری و زایمان هم این مقدار را افزایش می‌دهند.

Hgb

در برگه‌های آزمایش مختلف ممکن است به صورت‌های مختلف HGB،Hg، یا Hgb نوشته شود. هم اینها مخفف کلمه هموگلوبین، یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده گلبول‌ قرمز است. این ماده که در آن آهن به کار رفته خود از اسید آمینه تشکیل شده و جایگاه‌های مختلفی برای ترکیب با اکسیژن دارد. هموگلوبین در جایی که اکسیژن زیاد وجود دارد با آن ترکیب می‌شود و در محیط کم اکسیژن آن را آزاد می‌کند.اندازه‌گیری مقدارکلی هموگلوبین در واقع نوعی نشان‌هنده تعداد گلبول‌های قرمز است.مقادیر اصلی: مقدار طبیعی برای آقایان بین 14 تا 18 گرم در هر دسی‌لیتر است و برای خانم‌ها مقادیر بین 12 تا 16 گرم در هر دسی‌لیتر طبیعی محسوب می‌شود.

محدوده خطر: هموگلوبین زیر 5 و بالای 20 مقادیر بحرانی به حساب می‌آیند و حتما نیازمند رسیدگی فوری هستند.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می‌شود؟

دقیقا همان دلایل کاهش گلبول‌های قرمز چون هموگلوبین را هم تخریب می‌کنند باز کاهش مقدار آن در خون می‌شوند. کم‌خونی، خون‌ریزی شدید، سرطان، سوءتغذیه، بیماری لوپوس، بیماری‌های کلیوی و بزرگی طحال باعث کاهش هموگلوبین می‌شوند. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، آسپیرین و ایندومتاسین و همچنین داروهای ضدسرطان هم هموگلوبین خون را کم می‌کنند.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می‌شود؟

مشکلات ریوی، سوختگی شدید، نارسایی مزمن ریه و از دست دادن زیاد آب (دهیدراسیون‌) مقدار این ماده حیاتی را افزایش می‌دهند. جنتامایسین و متیل‌دوپا هم جزو داروهایی هستند که عوارض جانبی‌شان افزایش Hgb است.

نکته:

مقدار Hgb در بارداری کاهش می‌یابد چون با اینکه خون‌سازی کمی بیشتر شده است اما حجم مایع بدن و خون بالا رفته و مقدارکلی هموگلوبین در هر دسی‌لیتر آن کاهش می‌یابد.

زندگی در ارتفاع هم به خاطر نیاز بیشتر بدن به اکسیژن و کمبود اکسیژن محیط باعث تولید بیشتر هموگلوبین می‌شود.

در طحال اغلب سلول‌های پیرخون تخریب می‌شوند. بزرگ شدن طحال یعنی تخریب بیشتر سلول‌ها و به همین دلیل به دنبال آن کاهش RBC و Hgb رخ می‌دهد.

Plt

پلاکت‌ها، اجزای کوچک دیسک شکلی هستند که در خون وجود دارند و از بقیه سلو‌ل‌های خونی بسیار کوچک‌ترند. این ساختارها حاوی آنزیم‌هایی هستند که باعث انعقاد خون می‌شوند و وظیفه اصلی آنها جلوگیری از خون‌ریزی و خارج شدن گلبول‌قرمز از داخل رگ است.

Plt نشان‌دهنده تعداد پلاکت‌ها در هر میلی‌لیتر مکعب خون است و عدد مربوط به آن معمولا بزرگ‌ترین عدد برگه آزمایش خون است.

به غیر از کنترل سیستم انعقادی خون، از میزان پلاکت برای بررسی روند بهبود نارسایی مغز استخوان و بیماری‌های خونی هم استفاده می‌شود.مقادیر طبیعی: پلاکت بین 150 هزار تا 400 هزار در هر میلی‌مترمکعب خون برای بزرگسالان طبیعی است. در نوزادان این مقدار کمی بیشتر است.

محدوده خطر: پلاکت زیر 50‌ هزار یا بیشتر از یک میلیون کاملا غیرطبیعی است و نیازمند توجه ویژه است.

چه چیزهایی آن را کاهش می‌دهد؟

بزرگ شدن طحال، خون‌ریزی شدید و مصرف پلاکت، لوسمی یا سرطان خون ترومبوسیتوپنی، (انواع وراثتی کمبود پلاکت)، انعقاد منتشر خون در داخل رگ‌ها، شیمی‌درمانی بعد از سرطان، عفونت و نارسایی مغز استخوان باعث کاهش PH می‌شود. عدم تولید پلاکت هم می‌تواند به خاطر مشکلات استخوانی باشد.

چه چیزهایی آن را افزایش می‌دهد؟

بیماری‌ آرتریت روماتویید، کم‌خونی فقر آن و مشکلات بعد از برداشت طحال باعث افزایش مقدار پلاکت می‌شوند.

به این عوامل می‌توان بعضی سرطان‌ها و بیماری‌های ژنتیکی خاص را هم اضافه کرد.

نکته:

ورزش شدید و قدرتی باعث افزایش میزان پلاکت می‌شود. در هنگام قاعدگی مقدار پلاکت کمی کاهش پیدا می‌کند.

قرص‌های ضدبارداری باعث بالا رفتن مقدار پلاکت می‌شوند. در حالی که استامینوفن پلاکت را کاهش می‌دهد.

صبح آزمایش خون بدهید

انجام آزمایش خون یکی از ساده‌ترین روش‌های آزمایش است. با پیشرفت تکنولوژی و وجود دستگاه‌های جدید معمولا پس از چند دقیقه می‌‌توان پاسخ این آزمایش را دریافت کرد.

برای انجام این آزمایش حدود 5 تا 7 میلی‌لیتر از خون وریدی لازم است که معمولا آن را در یک لوله آزمایش که با ماده ضدانعقاد خون پوشیده شده است جمع‌آوری می‌کنند.

برای حل شدن بهتر ماده ضدانعقاد با خون موقع‌ خون‌گیری و کمی بعد از آن لوله را تکان می‌دهند.در طی انجام آزمایش باید از هر اتفاقی که موجب تخریب سلول‌های خونی می‌شود جلوگیری کرد.بعد از انجام آزمایش باید مدتی روی محل خون‌گیری فشار وارد کرد تا خون بند بیاید. در موارد کم‌‌خونی شدید هم خون‌گیری برای انجام آزمایش خون مشکلی ایجاد نمی‌کند.برای کسانی که ترس از سوزن و یا دیدن خون دارند باید تمهیدات ویژه در نظر گرفته شود.

به غیر از اجزای اصلی آزمایش خون مثل مقادیر پلاکت، گلبول‌سفید و قرمز، هموگلوبین، مقیاس‌های دیگری مثل MCV و MCH و MCHC وجود دارند که همه مربوط به گلبول‌قرمز و اندازه، شکل و مقدار هموگلوبین آن هستند. مقادیر متفاوت هر کدام از اینها می‌تواند نشان‌دهنده نوع خاصی از کم‌خونی باشد.

بهترین زمان برای انجام آزمایش خون صبح و در شرایط طبیعی بدن است. استرس، فعالیت شدید و یا خون‌ریزی حاد می‌تواند نتایج را کمی تغییر دهد.